بهاء الدوله رازى ( بهاء الدين بن مير قوام الدين )

546

خلاصة التجارب ( طبع قديم )

در رحم فرستد تا حيض آمدن گيرد و پاك شود و اين عمل مضرتى ندارد و اگر كاغذ به بالا رود باكى نباشد جهت آنكه به زودى نرم شود و بيرون آيد و ازين عمل بهتر نيست و به خوردن ادويه و نهادن هم گاهى مىافتد و در اثناى كافتن رحم بايد كه خود را از سرما حفظ كند و قطعا جمله چيزهاى قابض و ترش و سرديها و آب سرد و هندوانه و شفتالو و چيزهاى بادناك و جغرات نخورد و هر يك روز در ميان حمام رود و شكم و رحم را بلعابها و روغنهاى نرم تمريخ بكند و چيزهاى نرم گشاينده و محللات خورد مثل كاجيهاى تخمه‌دار و اماج پر پياز و گندنا و خبازى و زردچوبه و دنبه با روغن خروع و بادام و اشباه آن به گوشت مرغهاى جوان يا بىآن و از حركت عنيف و جماع پرحذر باشد و ملاغيه فايده دهد و زنان زائيده و اسقاط كرده را هم اين تدابير بايد كردن تا حله اقلا تمريخ كه بدان محتاج نباشند و جهت رفع تشنگى و كم خوردن آب زائيده را در بستان و دوغ گاو شيرين علاجى نيكوست و درد ايشان را هم كه تا هفت روز بعد ولادت مىباشد نافع بود و خربزه هم بجاى آب نيكو بود در خلو معده از طعام و در عدم خلو بدن و ناشتا و قمر و دوغ شترى تازه هم موافق آيد و جلابها هم بسيار مناسب باشد و گشاده داشتن نفاس بفرزجه قونيذ و گزانگبين و اشباه آنها آن درد را تسكين نيكو دهد و اگر اين رعايات نكند و بخلاف اين اعمال جرأت نمايند هم وقوع انواع امراض رحمى و غيره بود چنانچه بر عالم باحوال بدنى مخفى نيست و هرگاه به حال صحت بازآمدند بدستور معتاد عمل بايد نمودن و اللّه اعلم بالصواب باب بيست و دوم در بيان امراض پشت و مفاصل و پايها و اسباب و علامات و معالجات امّا درد پشت و تهيگاه امّا سبب درد پشت يا سوء المزاج سرد ساده بود يا مادى و در حوالى فقرها از داخل يا خارج و يا بادى بود غليظ در ان حدود و اين بيشتر افتد و اكثر نفخ مر بدن را يا باد بواسير يا امتلاى دموى بود در رگ بزرگ كه در پشت بدرازى كشيده است و يا رنج و ماندگى بسيار بود از زور گرمى يا از غلبهء حركت يا از كثرت مجامعت و يا مرض اعضاى مجاور بود چنانچه در اعراض آنها